ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਔਨਲਾਈਨ ਖ਼ਰੀਦੋ ਫਰੋਖ਼ਤ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹਰ ਵਸਤੂ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਤੇ 'ਚ ਪੈਕ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ
ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਔਨਲਾਈਨ ਖ਼ਰੀਦੋ ਫਰੋਖ਼ਤ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹਰ ਵਸਤੂ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਤੇ ’ਚ ਪੈਕ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗੱਤੇ ’ਚ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਫਾਲਤੂ ਸਮਝ ਕੇ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ’ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ ਅਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਬਾੜ ’ਚ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਮੁੱਲ ’ਚ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਪਰ ਇਸ ਗੱਤੇ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਲਈ ਫ਼ੱਲ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੱਤੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਸਾਡੇ ਕਿਚਨ ਗਾਰਡਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ।
ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ‘ਲੇਅਰ ਮਲਚਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਘਾਹ, ਸਖ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟਿਆਂ (ਖਰਪਤਵਾਰ) ਉੱਤੇ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਸਿਰਫ਼ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਉਪਜਾਊ ਕਿਆਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੇਅਰ ਮਲਚਿੰਗ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਗੱਤਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗੱਤੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕੁਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਗੱਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਮੀ, ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਗਲ ਰਹੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਕੇਂਚੂਏ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2-3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਗੱਤਾ ਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੇਂਚੂਏ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੁਰਭੁਰੀ, ਹਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ - ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਹੀ -ਕਸੀ ਚਲਾਏ।
ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ - ਗੱਤੇ ਵਿਚੋਂ ਟੇਪ, ਲੇਬਲ ਅਤੇ ਸਟੇਪਲ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਸਾਦਾ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗੱਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ-ਪਰਤ ਵਾਲਾ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਗੱਤਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੱਤੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10-15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੇ। ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਗੋ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਗਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ 15-20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮੋਟੀ ਪਰਤ ਵਿਚ ਕੰਪੋਸਟ, ਪੱਤੀ-ਖਾਦ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕੰਪੋਸਟ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਾਓ। ਹੁਣ ਇਸੇ ਪਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਬੀਜ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗੱਤਾ ਗਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ?
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਟਮਾਟਰ, ਲੌਕੀ, ਤੋਰੀ, ਸਲਾਦ ਪੱਤਾ, ਸੇਮ/ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ - ਭਾਰੀ, ਚਿਕਣੀ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸਰਲ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਨਾ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਖੁਦਾਈ ਦੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਅਪਣਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਜਿਸ ਗੱਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੂੜਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਜਾਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਗੱਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਗੀਚੇ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਕਿਆਰੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਗੱਤਾ ਸਾਡੀ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਬੈਟਰੀ ਬਣ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ’ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ ਲੋੜ ਹੈ ਅਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ। ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਰਹੇਗਾ।
