ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; WII ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਉਡੀਕ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਕੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਝੀਲ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਧਨਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੁਖਨਾ ਚੋ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡਡਵਾ ਜਾਂ ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ। ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (WII), ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਹੈ। WII ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਯੋਜਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜਲ ਸਰੋਤ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੂਲ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਧਨਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਝੀਲ, ਦੂਜੀ ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ: ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾ ਜਲ ਸਰੋਤ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਧਨਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੀ ਝੀਲ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਡਡਵਾ ਜਾਂ ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਰੀਚਾਰਜ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ: ਇਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹਨਾਂ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸੇਗਾ।ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਖਨਾ ਚੋ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਤੱਕ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਪਾਣੀ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਿਲਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਸੁਖਨਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਲਈ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਝੀਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਨੂੰ ਗਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ, ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜਲ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੀਆਂ।
