ਅਪ੍ਰੈਲ ਰਿਹਾ ਤੀਜਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੁਰਖ਼ਾਬ): ਧਰਤੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿਚ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਜਲਵਾਯੂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਾਂ ਲਈਆਂ। ਦਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਐਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰਮ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਲਈ ਨਵੀਨਤਮ ਜਲਵਾਯੂ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਟ ਹਰ ਬੀਤਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਲਵਾਯੂ ਏਜੰਸੀ, ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਸੇਵਾ ਨੇ ਅਪਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲਾ ਮਹੀਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤੀਜਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ।
ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਔਸਤ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 14.89 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1991-2020 ਦੇ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 0.52 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਹੈ। ਪੂਰਵ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਯੁੱਗ (1850-1900) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 1.43 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਧਿਆਨਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰਖਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਸ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀ ਜਲਦ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਔਸਤ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪੂਰਵ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਯੁੱਗ ਨਾਲੋਂ 1.58 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ’ਤੇ ਦੂਜਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 1.51 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਸੀ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਜਲਵਾਯੂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ’ਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿਚ ਔਸਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਔਸਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 21 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵੀ ਯੂਰਪ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 0.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ’ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
