'ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇਣਗੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਗੇ'
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: "ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ," ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ (jointness) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਉਹ 14 ਮਈ, 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਾਣਕਸ਼ਾ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਵਾਦ 'ਕਲਾਮ ਅਤੇ ਕਵਚ 3.0' ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਨੀਤੀ ਘੜਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਫ਼ੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ, ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਸਾਈਬਰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਲੋੜ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਟੀਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਲੋੜ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।"
ਜੇ.ਏ.ਆਈ. (JAI) ਦਾ ਸੰਕਲਪ
ਰੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਜੇ ਸੇਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ JAI (Jointness, Aatmanirbharta & Innovation) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 2047 ਤੱਕ 'ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ' ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਂਝੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਲੰਘੇਗਾ।
ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਜੇ ਸੇਠ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ 686 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ 1.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ 2029-30 ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ 50,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ 3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ਼ ਕਮੇਟੀ (CISC) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟਾਫ਼, ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਵੀਨਤਾ (innovation) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
'ਕਲਾਮ ਅਤੇ ਕਵਚ 3.0', ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ‘Taking JAI Forward With I²’ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਨਵੀਨਤਾ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।
ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਿਰਮਾਣ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ, ਉਦਯੋਗਾਂ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਰੋਸਪੇਸ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ, ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟਾਫ਼, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਰੱਖਿਆ ਅਟੈਚੀਜ਼, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ, ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ AI-ਸਮਰੱਥ ਯੁੱਧ, ਆਟੋਨੋਮਸ ਸਿਸਟਮ, ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਕੁਆਂਟਮ-ਸਮਰੱਥ C4ISR, ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਰਗੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ। ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਿੱਜੀ ਉਦਯੋਗਾਂ, MSMEs ਅਤੇ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।
