ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ’ਚ 56 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕੀਤਾ ਨਿਰਯਾਤ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2022 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਰਾਜ 158.32 ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਮੀਗਤ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ₹56,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੌਲ, ਟਰੈਕਟਰ, ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਪਾਰਟਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਏਈ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨਿਰਯਾਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਕੇਂਦਰ ਹਨ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਵਧਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਐਗਰੋ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਈਕਲ, ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਹਲਕਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 15.52% ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਏਈ 7.35% ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ 5.87%, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ 5.85% ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਨੂੰ 5.63% ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕਣਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 46.3% ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 31.2% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਸੀਮਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਚੌਲ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ। ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 1.465 ਮਿਲੀਅਨ MSME ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ।
