532 ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ 40 ਫੀ ਸਦੀ ਜਾਅਲੀ ਦਾਖਲੇ ਨਿਕਲੇ ਜਾਅਲੀ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਬ੍ਰਾਂਚ (ਏ.ਸੀ.ਬੀ.) ਵਲੋਂ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ 4 ਲੱਖ ‘ਜਾਅਲੀ’ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿੰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ (ਹੁਣ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਬਿਊਰੋ) ਨੇ ਅਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਭਰ ਦੇ 532 ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ 40 ਫੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਹੈ।
ਇਹ ਘਪਲਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ’ਚ ਗੈਸਟ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਮਾਰਚ 2016 ’ਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ’ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ’ਚ 22 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ’ਚੋਂ ਸਿਰਫ 18 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਸਹੀ ਪਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਚਾਰ ਲੱਖ ਜਾਅਲੀ ਦਾਖਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ ਸਕੀਮ ਸਮੇਤ ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਛੜੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂਚ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2018 ’ਚ ਸੱਤ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦਾਖਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ 2014-15 ਅਤੇ 2015-16 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਕਰਨਾਲ ’ਚ 30 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਦਰਜ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਨੰਬਰ 4 ’ਚ ਕਰਨਾਲ, ਪਾਣੀਪਤ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ, ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਐਸ.ਐਲ.ਸੀ.) ਜਾਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ’ਚ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦੇ 50,687 ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਸਾਰ ’ਚ 30 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਦਰਜ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਨੰਬਰ 8 ’ਚ ਹਿਸਾਰ, ਭਿਵਾਨੀ, ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਅਜਿਹੇ 5,735 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਰੀਦਾਬਾਦ ’ਚ 30 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਦਰਜ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਨੰਬਰ 3 ’ਚ 2014-15 ’ਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਐਸ.ਐਲ.ਸੀ. ਜਾਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ’ਚ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦੇ 2,777 ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 2015-16 ’ਚ 2,063 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਦੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਨੂੰ ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਲਗਭਗ 200) ਤੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ 10 ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ, ਵਰਦੀਆਂ, ਸਕੂਲ ਬੈਗ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਰਗੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
12,924 ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ 5 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਤੋਂ 20 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਲ 532 ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ 40 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਚੀ ਪਾਈ ਗਈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੂਹ ’ਚ 86, ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ’ਚ 69, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ’ਚ 35, ਭਿਵਾਨੀ ’ਚ 34, ਸੋਨੀਪਤ ’ਚ 29, ਝੱਜਰ ’ਚ 28, ਹਿਸਾਰ ’ਚ 25 ਅਤੇ ਪਲਵਲ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ’ਚ 22-22 ਅਜਿਹੇ ਸਕੂਲ ਸਨ।
ਬਿਊਰੋ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੂੰ 2 ਨਵੰਬਰ, 2019 ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਹੱਥ ’ਚ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ’ਚ ਚੁਨੌਤੀ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ।
