ਬੀਜਿੰਗ: ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨੇਤਾ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰੇਗਾ।
ਚੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਅਲਗਾਵਵਾਦੀ ਮੰਨਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੇ ਸੰਨ 1959 ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਭੱਜਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਨਿਰਵਾਸਨ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੁਖਾਲਫਤ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਸੀ।
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਮਸਲਾ ਵੱਡਾ ਗਤੀਰੋਧ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦੀ ਸੱਤਾਰੂਢ਼ ਕੰਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਝਾਂਗ ਈਜੀਓਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਸੀ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਝਾਂਗ ਨੇ ਕੰਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਹਾਧਿਵੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਤਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।
ਇਜੀਓਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 14 ਉਹ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 1959 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਨਿਰਵਾਸਤ ਸਰਕਾਰ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਿਰਵਾਸਤ ਸਰਕਾਰ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਲਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੱਬਤ ਚੀਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਦਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਆਪਣਾ ਇਕਸੂਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਵਾਸਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਵੀ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈਸੀਅਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੇਤੰਨਤਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਚੀਨ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਗੈਰਜਰੂਰੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਵਾਸਤ ਤਿੱਬਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਸਭਾਪਤੀ ਆਚਾਰਿਆ ਯਸ਼ੀ ਫੁਚੋਂਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਹਰ ਵਾਰ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ਮੰਨੇਗਾ। ਆਜਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਚੀਨ ਦਾ ਗੈਰਜਰੂਰੀ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਕੌਲ ਫੁਚੋਂਕ, ਚੀਨ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਭੜਾਸ ਕੱਢਣ ਲਈ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਾ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਦੱਸਣਾ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਿੱਬਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਲਈ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਪਰ ਚੀਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀ ਬਿਆਨਬਾਜੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੁਦਾਇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰ ਚੀਨ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ ਦੇ ਵੀ ਖਿਲਾਫ ਹੈ। ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਅਲਗਾਵਾਦੀ ਕਹਿਣਾ ਚੀਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਪੱਤੀ ਜਤਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
