ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿਚ ਸਤਿੰਦਰ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣੇ ਪਏ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪਉੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸਤਿੰਦਰ ਰਾਵਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ।
ਚੰਗੀ ਤਨਖਾਹ ਸੀ। ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਤੋਂ 2.5 ਲੱਖ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 10 ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਰਨ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
Mushroom cultivation
46 ਸਾਲਾ ਸਤਿੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦੁਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਪਨਾ ਨੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਤਿੰਦਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਿਆ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਸਤਿੰਦਰ ਵਾਪਸ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਪਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫਾ ਦੇ ਸਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਣ।
mushroom cultivation
ਸਤਿੰਦਰ ਨੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਰਾਮਨਗਰ ਦੇ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਤੋਂ ਲਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਸ਼ਰੂਮ ਉਗਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 1.5 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਈ ਅਤੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਝੌਂਪੜੀ (ਝੌਂਪੜੀ) ਦੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਤਿੰਦਰ ਨੇ ਦੋ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਗਾਇਆ। ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਵ, ਮਾਰਚ ਤੋਂ, ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਉੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮੰਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।
Mushroom cultivation
ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਯਾਨੀ ਬਟਨ ਮਸ਼ਰੂਮ ਅਤੇ ਓਇਸਟਰ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 2.5 ਟਨ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਦੀ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ, ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਐਗਰੋਟੈਕ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਰਾਹੀਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਝੌਂਪੜੀ ਨੇੜੇ ਖਾਲੀ ਪਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਸਤਿੰਦਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਝੌਂਪੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ, ਤਾਪਮਾਨ 15 ਤੋਂ 20 ਡਿਗਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗਰਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਏਸੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Mushroom cultivation
ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਖਾਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਣਕ ਦੀ ਪਰਾਲੀ, ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ, ਗੰਧਕ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਜਿਪਸਮ, ਪੋਲਟਰੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਗੁੜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮੈਂਟ ਦੇ ਬਣੇ ਬੈੱਡ ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਦ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਬੀਜ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਕੁਇੰਟਲ ਖਾਦ ਲਈ ਇਕ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੌਲੀ ਬੈਗ ਵਿਚ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੌਂਪੜੀ ਜਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਹਵਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆ ਸਕੇ।
Mushroom Cultivation
ਲਗਭਗ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪੌਲੀ ਬੈਗ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਖਾਦ ਅਰਥਾਤ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਟੋਏ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰ ਰੋਜ ਉੱਪਰੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੈਗ ਵਿਚੋਂ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਲਗਭਗ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਬੈਗ ਵਿਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 2 ਤੋਂ 3 ਕਿਲੋ ਮਸ਼ਰੂਮ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕੋਰਸ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਮਸ਼ਰੂਮ ਰਿਸਰਚ, ਸੋਲਨ ਤੋਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mushroom Cultivation
ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਲਾਨਾ 8 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਸਤਿੰਦਰ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੱਕਾ ਨਿਰਮਾਣ ਘਰ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਝੌਂਪੜੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਵੀ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਇਸ ਨਾਲ ਖਰਚਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਖਰਚ ਆਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਘੱਟ ਪੈਸੇ ਦਾ ਖਰਚ ਆਵੇਗਾ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ 3 ਤੋਂ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਤਿੰਦਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਝਾੜ ਦਾ ਲਾਭ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ 8 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੰਗ ਹੈ।
Mushroom
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਲਟਰੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਇਕ ਮੈਡੀਸਿਨਲ ਪ੍ਰਡੋਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਚੀਨ, ਭੂਟਾਨ, ਤਿੱਬਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਰਮਵੁੱਡ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਟਰੀ ਮਸ਼ਰੂਮ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਥਲੀਟ ਅਤੇ ਜਿਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਮਸ਼ਰੂਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਮਸ਼ਰੂਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੇਢ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
