ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ ਇਲਾਕਾ
ਕੁੱਲੂ: ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਨਦੀ ਨਾਲਿਆਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁੱਲੂ ਦੀ ਮਨੀਕਰਨ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਡੈਮ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ 'ਚ ਗਾਰ ਜਾਂ ਗਾਦ ਕਾਰਨ ਡੈਮ ਦੇ ਗੇਟ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਡੈਮ ਉਪਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮਲਾਨਾ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ-2 ਦਾ ਇਹ ਡੈਮ ਮਲਾਨਾ ਡਰੇਨ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਡਰੇਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਡੈਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੇਟ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਾਦ ਕਾਰਨ ਜਾਮ ਹਨ। ਡੈਮ ਦੇ ਗੇਟ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਡੈਮ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। 100 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇਹ ਡੈਮ ਮਲਾਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਲਾਨਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ-2 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਡੈਮ ਦੇ ਗੇਟ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਲੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਲੋਂ ਐਨਡੀਆਰਐਫ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਈਡਰੋ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਲਾਨਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਦ ਪਏ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮਲਾਨਾ ਡਰੇਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗਰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਮਲਾਨਾ-2 ਡੈਮ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਗਾਦ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡੈਮ ਦੇ ਗੇਟ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੀਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ 30 ਕਿਊਸਿਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਡੈਮ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਡੈਮ ਦੇ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਡੈਮ ਵਿਚ ਭਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਡੈਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੇਟ ਹਨ ਜੋ ਫਿਲਹਾਲ ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧੇਗਾ- ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਤਾਬਕ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹਤਿਆਤੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮਲਾਨਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਇਹ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਲਾਨਾ ਡਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਨਦੀ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਣ ਲਈ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਐਸਡੀਐਮ ਕੁੱਲੂ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੁਕਲਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਜਰੀ ਤੋਂ ਭੁੰਤਰ ਤੱਕ ਜੀਆ, ਹਥੀ ਥਾਨ ਸਮੇਤ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਝਰੀ, ਭੁੰਤਰ, ਬਜੌਰਾ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ 'ਚ 27-28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਉਛਾਲ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਨੇ 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ 'ਚ ਦਸਤਕ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 164 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਾ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 696 ਸੜਕਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਜੇ ਵੀ ਅੜਿੱਕੇ ਪਏ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ।
