ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ
ਅਕਤੂਬਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਸਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਲ ਮੁੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੀਵਾਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਗੈਸ ਦੇ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Delhi
ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 7 ਤੋਂ 8 ਸਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਚੁਕਾਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ।
straw
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਪਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜੀ ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿੱਲੀ ਬੰਦ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਹੀ ਝਾੜਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Delhi
ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕਦਮ ਸਿਰਫ਼ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣਗੇ ਜਦ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਹਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੇਗੀ ਪਰ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁਕੇਗੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੇ ਕੇਵਲ ਕੁੱਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਵਕਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Chandigarh
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਅਪਣੀ ਹਵਾ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਭਾਵੇਂ ਅਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨ ਉਤੇ ਦੋਸ਼ ਥੱਪ ਦੇਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਉਦਯੋਗ ਤੇ। ਪਟਾਕਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਥੋਪ ਦਿਉ।
MSP
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਗੰਦ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਸੁਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਯਮੁਨਾ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਪੱਖੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਐਮ.ਐਸ.ਪੀ. ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Supreme Court
ਕਿਸਾਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਵਪਾਰੀ-ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੁਣ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਧੱਸ ਗਈ ਬਲਕਿ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Farmer protest
ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕੀ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੇਵਾਂਗਾ ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਐਮ.ਐਸ.ਪੀ. ਤੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਪੱਖਪਾਤੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੜੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਇਕਜੁਟ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਅਪਣੀ ਪੈਰਵੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕਰਨ।
Farmer
ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣੇ ਅਪਣੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਘੁਸੇ ਬੈਠੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਗੈਸ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਪਾ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਮੀਡੀਆ ਇਹ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸਮਰਥਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਜਾਣੇ ਬਗ਼ੈਰ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਹਵਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
Straw
ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿਚ ਉਹ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੋਲਾ ਭਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਪਿਛੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਿਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨ ਵਕਤ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਅਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹੋ। - ਨਿਮਰਤ ਕੌਰ
