ਅੱਜ ਮਹਾਨ ਐਕਟਰ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅੱਜ ਹੀ ਦਿਨ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਛੱਡਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਕਰੀਅਰ ਕਿਸੇ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲਾਇਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਪਾਈ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਖੈਰ, ਚੇਚਕ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਲੁਕਸ’ ਨਾਲ ਸੀ।
ਚੇਚਕ ਤੋਂ ਇਤਰ ਵੀ ਜਿਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਣ, ਪੀਣ, ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ ਹਰ ਗੱਲ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਘੱਟ ਹੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ ਸਗੋਂ ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਲੰਮੀ ਲਾਇਨ ਆਪਣੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖ ਪਹਿਚਾਣ ਦਵਾਈ। ਉਸਨੇ ਤਮਾਮ ਨਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਤੋੜਕੇ ਨਾ ਸਗੋਂ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੀਰੋ ਬਣਨ ਲਈ ‘ਚਾਕਲੇਟੀ’ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਵੱਖ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ‘ਫਾਰਮੂਲਾ’ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਐਕਟਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਅਣਸੁਣੇ ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਕਟਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਲਵਰ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਮਾਂ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿਲਾ। ਮਾਂ ਛੂਆਛੂਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤੋਂ ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਛੀਟੇ ਪੈ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਓਮ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਇੰਜਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਟ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਖੇਡਕੁਦ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੇਲਵੇ ਇੰਜਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਫਾਇਦਾ ਸੀ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਧਜਲੇ ਕੋਇਲੇ ਘਰ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਇਲੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਗਿਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤੱਦ ਘਰ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰੀਆ ਵਿਚ ਜਲਣ ਅਤੇ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਖ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਮ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।
ਓਮ ਪੁਰੀ ਨਾਨਕਾ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮਜਬੂਤ ਸਨ। ਮਾਮੇ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸੱਦ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਿੰਦਗੀ ਪਟਰੀ 'ਤੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਮੇ ਨੇ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਓਮ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਵੀ ਪੜਾਈ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡਾਂਟ ਪਈ ਪਰ ਇਕ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੀ ਪੜਾਈ ਲਈ ਇੰਤਜਾਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਮਾਮੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾਜੀ ਦੇ ਵਿਚ ਝਗੜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਇਸ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਾਨੀ ਓਮ ਜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਓਮ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਕ ਕਰਾਰਾ ਥੱਪੜ ਵੀ ਜੜਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਰਸਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਕਾਲਜ ਪੁੱਜੇ। ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਚਸਕਾ ਤੱਦ ਤਕ ਲੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਕ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗੀ। ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ 250 ਰੁਪਏ ਸੀ।
ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਐਨਐਸਡੀ ਯਾਨੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਭੂਤ ਇੱਥੇ ਤੋਂ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਖਾਹਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਐਕਟਰ ਨਸੀਰੂੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਐਨਐਸਡੀ ਦੀ ਪੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਸੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੰਜਿਲ ਉਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਮੰਜਿਲ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਫਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਕਾਸ਼ ! ਉਹ ਸਫਰ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਜਰੂਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਮ ਜੁੜਦੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ।
