ਬੱਚੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ- ਮਾਹਰ
What is stammering: ਸਟੈਮਰਿੰਗ ਤੋਂ ਭਾਵ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਲਗਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਕਲਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗੀ ਕਾਰਨ ਹਕਲਾਉਣਾ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਜਾਂ ਮਸਤਿਸ਼ਕ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਹਕਲਾਉਣਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਕਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਜਾਂ ਸਦਮੇ, ਦੁਰਘਟਨਾ, ਸਟਰੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਕਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ 3 ਵਿੱਚੋਂ 2 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਸਚਿਨ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਕਲਾਹਟ (Developmental Stammering) ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਟਕ-ਅਟਕ ਕੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਲੇਟ ਆਨਸੈੱਟ ਸਟੈਮਰਿੰਗ (Late Onset Stammering)ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਹਿਜ਼ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਵ ਕੁਝ ਸਦਮੇ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਾਰਨ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪੀ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਹਕਲਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ। ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਫੀਡਬੈਕ ਉਪਕਰਣ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਵਿਵਹਾਰ
ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਰੱਖੋ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ।
ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾ ਟੋਕੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਜੇ ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਝਿੜਕੋ ਨਾ।
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ, ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਪਾਵੇਗਾ।
(For more news apart from 'What is stammering? How can it be corrected with speech therapy? news in punjabi stay tuned to Rozana Spokesman)
