CAG Report: ਬਿਹਾਰ 'ਚ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਗਬਨ ਹੋਇਆ: ਪਵਨ ਖੇੜਾ
Published : Jul 30, 2025, 6:01 pm IST
Updated : Jul 30, 2025, 6:01 pm IST
SHARE ARTICLE
CAG Report: 70 thousand crore rupees embezzled in Bihar: Pawan Khera
CAG Report: 70 thousand crore rupees embezzled in Bihar: Pawan Khera

ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਕੈਗ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮੋਦੀ ਤੇ ਨਿਤਿਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਉੱਤੇ ਲਗਾਏ ਗੰਭੀਰ ਇਲਜ਼ਾਮ

ਪਟਨਾ: ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲ ਬਣੇ ਹਨ, 24 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਸਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਗ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਘੁਟਾਲਾ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੈਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੇ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਮ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਚੋਣ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸਦਾਕਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ, ਲਗਭਗ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ, ਗਾਇਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡਰ ਪੁਲਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 31 ਮਾਰਚ, 2024 ਤੱਕ, ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ 49,649 ਵਰਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (UC) ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ UC ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ₹ 70,877.61 ਕਰੋੜ ਹੈ।

ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ 'ਤੇ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਡਾਕਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨਾ ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਛੋਟੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦਾ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੈਗ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਟੇਟ ਫਾਈਨੈਂਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੰਬਰ-1 2025 ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 70,877.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਗਬਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ 49,649 ਉਪਯੋਗਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਅਯੋਗ ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਜਟ ਰਕਮ ਵਿੱਚੋਂ 3,59,667 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਕਮ ਦਾ ਲਗਭਗ 40% ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰਡ ਸਕੀਮਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਹਨ।
1.70 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਉਪਯੋਗਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (UCs) ਘੁਟਾਲਾ:

ਬਿਹਾਰ ਖਜ਼ਾਨਾ ਕੋਡ, 2011 ਦਾ ਨਿਯਮ 271 (e) ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਯੋਗਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (UCs) GIA (ਗ੍ਰਾਂਟ-ਇਨ-ਏਡ) ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ GIA ਬਿੱਲ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ UCs ਲੰਬਿਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਗਲਾ GIA ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਰ ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖੇਡ ਖੇਡੀ।

ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਭਾਗ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (UCs) ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ AG (A&E) ਨੂੰ 2023-24 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 804.69 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਸਿਹਤ ਨੇ 860.33 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਪਛੜੇ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਪਛੜੇ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 911.08 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 941.92 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਜਨਜਾਤੀ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 1,397.43 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2,107.63 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 7,800.48 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 11,065.50 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 12,623.67 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28,154.10 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ। ਕੈਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਗਬਨ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ

ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦਲਿਤ-ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ, ਪਛੜੇ, ਬਹੁਤ ਪਛੜੇ, ਬੱਚਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਭਾਜਪਾ-ਜੇਡੀਯੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 3,59,667 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਜਟ ਵਿਵਸਥਾ ਰਾਸ਼ੀ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਪਾਂਸਰਡ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਅਭੈ ਦੂਬੇ, ਜਤਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ, ਸੰਜੀਵ ਸਿੰਘ, ਰਾਜੇਸ਼ ਰਾਠੌਰ, ਮੁਕੇਸ਼ ਯਾਦਵ, ਯਸ਼ਵੰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Location: India, Bihar

SHARE ARTICLE

ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਸਮਾਚਾਰ ਸੇਵਾ

Advertisement

'ਜ਼ਮੀਰ ਜਾਗਣ ਮਗਰੋਂ ਨਾ ਮੈਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੇਕਿਆਂ ਤੋਂ', ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਸੁੱਖੀ ਬਰਾੜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ?

31 Jan 2026 3:27 PM

CIA ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਬਣੇ ਬੰਧੀ, ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੂਚਨਾ 2 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਾਰਵਾਈ

30 Jan 2026 3:01 PM

"ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਕੇ ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਆਹ ਸਜ਼ਾ !

29 Jan 2026 3:10 PM

Jaswinder Bhalla Mother Death News: ਮਰਹੂਮ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟਿਆ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ

28 Jan 2026 3:20 PM

ਗੈਂਗਸਟਰ ਗੋਲਡੀ ਬਰਾੜ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ

27 Jan 2026 10:38 AM
Advertisement