ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਿਘਨ, ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: 1973 ਦੀ ਅਰਬ ਤੇਲ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸ ਪੰਪਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਵਧਣ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ (ਆਈ.ਈ.ਏ.) ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਹਮਾਸ ਯੁੱਧ ‘ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ’। ਪੈਰਿਸ ਸਥਿਤ ਆਈ.ਈ.ਏ. ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਫਤਿਹ ਬਿਰੋਲ ਨੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ‘ਜੋ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਈਂਧਨ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਣਗੇ।
6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹਮਾਸ ਦੇ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 85 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸੀ, ਜੋ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ 91 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 96 ਡਾਲਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਮਾਸ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਚੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਿਪੋਵ ਆਇਲ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਂਡਰਿਊ ਲਿਪੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਅਸਲ ’ਚ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ’ਚ ਸਥਿਤ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪਲਾਈ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਿਪੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ‘‘ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ।’’
