RBI ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 11 ਮਾਰਚ, 2022 ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ PPBL ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿਤਾ ਸੀ। 

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਬੇਟੇ ਵਿਜੇ ਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹਨ ਕਿ ਜੈਕ ਮਾ ਦਾ ਅਲੀਬਾਬਾ ਗਰੁੱਪ ਡੈਸਕਟਾਪ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਟਿਕਟਾਂ ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਮੋਬਾਈਲ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਿੱਥੇ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਫੋਨ ਤਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਅਪਣੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ PayTM Payments Bank ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

PayTM Payments Bank ਦਾ ਸੰਕਟ ਕੀ ਹੈ? 
RBI ਨੇ PayTM Payments Bank ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 29 ਫਰਵਰੀ, 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਖਾਤੇ, ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ, ਵਾਲੇਟ ਅਤੇ ਫਾਸਟੈਗ ’ਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਟਾਪ-ਅੱਪ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕਰੇ। RBI ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 11 ਮਾਰਚ, 2022 ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ PPBL ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿਤਾ ਸੀ। PayTM Wallet ਗਾਹਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੈਲੇਂਸ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ 29 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ’ਚ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਣਗੇ। ਜੇਕਰ RBI ਨਰਮ ਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ PayTM Wallet ਲਈ ਟਾਪ-ਅੱਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। 

PayTM Payments Bank ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ? 
PayTM Payments Bank Ltd. (PPBL) One97 ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (OCL) ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। One97 ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ PPBL ਦੀ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ (ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ) ਦਾ 49٪ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਬੈਂਕ ’ਚ 51 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। 

ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? 
PayTM Wallet ਉਪਭੋਗਤਾ 29 ਫਰਵਰੀ ਤਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 29 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੈਲੇਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਗਾਹਕ 29 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਿਟ ’ਚ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਣਗੇ। 

ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਦਲ ਕੀ ਹਨ? 
ਇਸ ਸਮੇਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਮੋਬਿਕਵਿਕ, ਫੋਨਪੇ, ਐਸ.ਬੀ.ਆਈ., ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ. ਬੈਂਕ, ਐਚ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ., ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪੇਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਸ.ਬੀ.ਆਈ., ਐਚ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ., ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਈ., ਆਈ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ., ਏਅਰਟੈੱਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਬੈਂਕ ਵਰਗੇ 37 ਬੈਂਕ ਫਾਸਟੈਗ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਹਕ ਅਪਣੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਂ ਗੂਗਲ ਪੇ ਅਤੇ ਫੋਨਪੇ ਵਰਗੇ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਐਪਸ ਤੋਂ ਫਾਸਟੈਗ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

PayTM Payments Bank RBI ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ’ਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? 
ਬੈਂਕਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਲਗਾਤਾਰ ਗੜਬੜੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਲਿਟ ਪੇਟੀਐਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਇਕਾਈ ਵਿਚਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਰਮਾ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। 

ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀ ਹੈ? 
PayTM ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ PPBL ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ RBI ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ’ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।