ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਤੋਂ 48 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਾ ਦੇਣ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਕ ਤੋਂ 48 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਘੋਸ਼ਣਾ-ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਤਾਰੀਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਆਪਣਾ ਘੋਸ਼ਣਾ-ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਮਾਡਲ ਅਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿਚ ਖੋਜ ਦੇ ਜਰੀਏ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਜਨਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਕਾਨੂੰਨ- 1951 ਦੀ ਧਾਰਾ 126 ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੁਣਾਵੀ ਚੁੱਪੀ (election silence) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2014 ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਿਛਲੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਜੇਪੀ) ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਚੋਣ ਵਿਚ ਮਤਦਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਮਤਦਾਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਦ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਡਲ ਅਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾ 7 ਚਰਨਾ ਵਿਚ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 19 ਮਈ ਤੱਕ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ 23 ਮਈ ਨੂੰ ਚੋਣ ਨਤੀਜਾ ਆਵੇਗਾ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਤੋਂ 48 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਾ ਦੇਣ, ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਐਡਵਾਇਜਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਇਲੈਂਸ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਜਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨਰੇਂਦਰ ਐਨ ਬੁਟੋਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੜਾਅ ਵਾਲੇ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਚੋਣ ਅਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਖੰਡ ਅੱਠ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀ- ਪੋਲਿੰਗ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਉਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਚੋਣ ਵਿਚ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਮਤਦਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 48 ਘੰਟੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾਪਤਰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤਦ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਅਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮਤਦਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਡ ਸ਼ੋ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅਗਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਖੇਤਰੀ ਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਦੇ ਮਤਦਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 48 ਘੰਟੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਮਾਡਲ ਅਭਿਆਨ ਰੁਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 48 ਘੰਟੇ ਦੇ 'ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਤ ਪ੍ਰੀਵੈਨਸ਼ਨ ਪੀਰੀਅਡ' ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਤਦਾਨਾ ਨੂੰ ਲਭਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਫਾਰਮੈਟ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
