10,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ
ਦੁਬਈ : ਈਰਾਨ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਉਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ’ਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 538 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਥਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 10,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 490 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ 48 ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫੋਨ ਲਾਈਨਾਂ ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਰਕੁਨ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਤੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫੋਨ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿਤੀ ਕਿ ਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ‘ਜਾਇਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਾ’ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਗੇਰ ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਇਹ ਧਮਕੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਤੀ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਚੁਨੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 203 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਰੋਕਣਾ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖੂਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਈਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਮਦਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ!!’ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਨੇ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁੰਮਨਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਉਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਫੌਜੀ ਵਿਕਲਪ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਸੰਸਦੀ ਰੈਲੀਆਂ
ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਬਸੀਜ ਦੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ‘ਦ੍ਰਿੜਤਾ’ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ‘ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ’ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿਤੀ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਉਤੇ ਇਕ ਅਗਾਊਂ ਹਮਲੇ ਨਾਲ।
ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਕੇਂਦਰ, ਟਿਕਾਣੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸਾਡੇ ਜਾਇਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ।’’ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਮੰਚ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ: ‘‘ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੌਤ!’’
ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕਿੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੂਨ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ 12 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਈਰਾਨ ਦੇ 86 ਸਾਲ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਸਾਡੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਾਕੂ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿਚ ਕਤਰ ਦੇ ਅਲ ਉਦੈਦ ਏਅਰਬੇਸ ਉਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਧਾਰਤ 5 ਵਾਂ ਫਲੀਟ ਬਹਿਰੀਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅਪਣਾ ਨਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਅਪਣਾ ਨਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਥਿਤੀ ਉਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨਾਲ ਰਾਤ ਭਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਲੋਕ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਬਹਾਦਰੀ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।’’
ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹਦ ’ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਈਰਾਨ ਤੋਂ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਉਤੇ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੇਜੇ ਗਏ ਆਨਲਾਈਨ ਵੀਡੀਉ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਪੁਨਾਕ ਗੁਆਂਢ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਜਗਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਇਆ।
