Advertisement
  ਵਿਚਾਰ   ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ  13 Sep 2020  ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਤਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਤਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਏਜੰਸੀ
Published Sep 13, 2020, 5:43 pm IST
Updated Sep 13, 2020, 5:43 pm IST
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
Gatka
 Gatka

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ, ਸੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਾਂਗਾਂ ਸੋਟਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਤਿੱਖਾ ਲੋਹਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕੁੱਝ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਨਾਮ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਹਾੜਾ , ਨੇਜ਼ਾ , ਭਾਲਾ, ਗੰਡਾਸੀ, ਤੀਰ ਆਦਿ ਸਨ।

File Photo File Photo

ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਸਤਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ  ਦਸਤਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ  ਲੋਹੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਲਵਾਰ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਤਲ ਤੇ ਵਾਰ। ਤਲ ਅਰਥਾਤ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਵਾਰ ਅਰਥਾਤ ਵਢਣਾ ਭਾਵ-ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵੱਢਣ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਥੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀ ਮਿਲਦੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Arabic languageArabic language

ਤਲਵਾਰ ਅਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਇਆ। ਕੁੱਝ ਕਾਰੀਗਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੁਠ ਲਗਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਲਵਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਖਰੀ-ਵਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ, ਖੜਗ, ਚੰਡੀ, ਭਗੌਤੀ, ਤੇਗ ਆਦਿ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਨਾਮ ਮੁੱਖ ਸੀ।

 Ahmad Shah AbdaliAhmad Shah Abdali

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਲਵਾਰਚੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗੇਜ਼ ਖ਼ਾਨ, ਹਲਾਕੂ, ਤੈਮੂਰ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ, ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਉਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆ ਵੀ ਤੇ ਸਾਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਤਲਵਾਰ ਇਕ ਜਬਰਦਸਤ ਹਥਿਆਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਕੰਬਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮਿਆਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ।

File Photo File Photo

ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮੁਬਾਰਕ  ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ (ਕ੍ਰਿਪਾਨ) ਰਖਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ “ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਆਨ” ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਜਿਸ ਚੋਂ ਮੌਤ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇਗੀ? ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਨਾ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਮਾਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਤਲਵਾਰ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

File Photo File Photo

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ਕਿ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਧਨੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਸਤਰ ਬਿਨਾ ਵਜ੍ਹਾ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਖੋਹਣ ਲਈ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ? ਉਹੀ ਸ਼ਸਤਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਅਖਵਾਵੇਗਾ।

ਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਬਲਾ ਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ, ਕਿਸੇ ਧਾੜਵੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਅਖਵਾਏਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲੇਗੀ ਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਆਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

Amrit SancharAmrit Sanchar

ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ  ਛਕਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਭਾਵ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਆਨ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲਵਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਆਨ ਬਣ ਕੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ।
ਸੰਪਰਕ : 95010-26652

Advertisement
Advertisement

 

Advertisement
Advertisement