ਇਹ ਉਪ-ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਜਾਂ ਸਵੈਸੇਵੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ’ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਸਿਹਤ ਉਪ-ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਪਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪਰਕ ਬਿੰਦੂ ਹਨ। ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਪੋਰਟ ’ਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਸਕੱਤਰ ਅਪੂਰਵ ਚੰਦਰਾ ਵਲੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈਲਥ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ) 2022-23 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਪ-ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਜਾਂ ਸਵੈਸੇਵੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ (ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ) 2022-23 ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਅੰਕੜੇ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਰੀਪੋਰਟ ’ਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ’ਚ ਕੁਲ 1.69 ਲੱਖ ਉਪ-ਕੇਂਦਰ, 31,882 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ (ਪੀ.ਐਚ.ਸੀ.), 6,359 ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ (ਸੀ.ਐਚ.ਸੀ.), 1,340 ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲ (ਐਸ.ਡੀ.ਐਚ.), 714 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲ (ਡੀ.ਐਚ.) ਅਤੇ 362 ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੀਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਐਚ.ਐਮ.ਆਈ.ਐਸ.) ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ (ਆਰ.ਸੀ.ਐਚ.) ਪੋਰਟਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪੋਰਟਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਕੜੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ‘ਹੈਲਥ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ) 2022-23’ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਪੋਰਟ, ਜੋ 1992 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਅੰਕੜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਐਨ.ਐਚ.ਐਮ.) ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦਸਦੇ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਐਨ.ਐਚ.ਐਮ. ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ’ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।’’
