ਕੀ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ? : ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਘ

CAA News: ਨਾਗਰਿਕਤਾ (ਸੋਧਾ) ਕਾਨੂੰਨ ਯਾਨੀਕਿ ਸੀ.ਏ.ਏ. ਲਾਗੂ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਭਾਰਤ ’ਚ ਵਸੇ ਕਈ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ, 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਆਏ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਆਈ ਨਸੀਬਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ ’ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਸੀਬਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਓਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜਿੰਨੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।’’

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਸੀਂ 2015 ’ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਕਿਉਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹਰਿਦੁਆਰ ਬਹਾਨਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗੇ।’’ ਨਸੀਬਨ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਸੀਬਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਸੀਬਾਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਯਾਨੀ ਸੀ.ਏ.ਏ. ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ ’ਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ 31 ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ, ਜੈਨ, ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਸੀਬਨ ਅਜੇ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ 2015 ’ਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀ.ਏ.ਏ. ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ’ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 160 ਪਰਵਾਰ ਝੁੱਗੀਆਂ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ ’ਚ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੀ ਝੁੱਗੀਆਂ ’ਚ 160 ਪਰਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 900 ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਝੁੱਗੀਆਂ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਘਰ ’ਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਘਰ ’ਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਸੀ.ਏ.ਏ. ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਵੀਡੀਉ ਕਾਲ ’ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਅਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਧਰਮਵੀਰ ਸੋਲੰਕੀ ਇਸ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਸਤੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਧਰਮਵੀਰ ਉੱਥੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਪਣੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਪਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਸਾਲ 2013 ’ਚ ਅਸੀਂ 484 ਪਰਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲੀ। ਸਾਨੂੰ ਮਦਦ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ।’’

ਧਰਮਵੀਰ ਅੱਗੇ ਦਸਦੇ ਹਨ, ‘‘ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਗੁਰੂਕੁਲ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਣ। ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਲਈ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਭਾਰਤ ’ਚ, ਅਸੀਂ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਤਕ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ।’’

ਅੱਖ ’ਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਲੁੱਟਿਆ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸਾਵਨ ਮਜਨੂੰ ਕਾ ਟੀਲਾ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਨੰਬਰ 99 ’ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਲੁਟੇਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿਤੀ । ਸਾਵਨ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੈਂ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਕ ਲੁਟੇਰਾ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ’ਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬਾਈਕ ਖੋਹ ਲਈ। ਮੈਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤਕ ਸੜਕ ’ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ।’’
ਸਾਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਲਈ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ।’’ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ’ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।’’

ਜੇਕਰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ

ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਹਿਊਮੈਨੀਟੇਰੀਅਨ ਏਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ 6 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਤੇ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮੀਨਾ ਰਾਵਤ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਲਾਈ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਜੈਸਮੀਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੈਸਮੀਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘‘ਅਸੀਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਾਲਜ ’ਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ’ਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।’’ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਮੇਘਨਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਰਾਬ ਮਾਹੌਲ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲੈ ਆਏ।’’

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ:

ਵਰਸ਼ਾ ਕਵਾਲ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਲਿਆਕਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਡਾਕਟਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਕ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਨੇ ਇਕ ਸੂਟ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ’ਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ’ਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਆਉਣਾ ਪਿਆ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਗਈ।’’

ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵਾਲ: 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ

ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ’ਚ 35,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਸੀਮਾਂਤ ਲੋਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਘ ਸੋਢਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋਧਪੁਰ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇਣ ’ਚ ਫਰਕ ਕਿਉਂ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।’’

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਰਕਾਰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ, ਪਾਰਸੀ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੀ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ?’’
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2011 ਤੋਂ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 4085 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਨਸ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਨੂੰਨ, 1955 ਦੇ ਤਹਿਤ 12 ਸਾਲ ਭਾਰਤ ’ਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 1951 ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।’’

ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਪੋਰਟਲ, 50 ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ

ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਯਾਨੀ ਸੀ.ਏ.ਏ. ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ 6 ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ, ਜੈਨ, ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਕ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ Indiancitizenshiponline.nic.in ਪੋਰਟਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ 9 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ’ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਕਾਪੀ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਲੈਣਾ ਪਏਗਾ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 20 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ਅਤੇ 50 ਰੁਪਏ ਦੀ ਫੀਸ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ।

(For more Punjabi news apart from refugees reaction on CAA news, stay tuned to Rozana Spokesman)