ਚੰਦਰ ਐਕਸ-ਰੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚ ਐਂਗੂਲਰ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲੋਂ 100 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਯੂਐਸ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ (ਨਾਸਾ) ਦਾ ਚੰਦਰ ਐਕਸ-ਰੇ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੂਰਬੀਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 23 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਿਵੇਂ ਐਕਸ-ਰੇ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੂਰਬੀਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਚਿੱਤਰ ਭੇਜੇ ਹਨ ਪਰ ਕੈਸੀਓਪੀਆ ਏ (ਕੈਸੀਓਪੀਆ ਏ) ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਸਾ ਨੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਊਂਟ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਐਕਸ-ਰੇ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਨਾਸਾ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਐਕਸ-ਰੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚ ਐਂਗੂਲਰ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲੋਂ 100 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਐਕਸ-ਰੇ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਖੋਜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਐਕਸਰੇ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਸਪੇਸ ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ 2019 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਕੈਸੀਓਪੀਆ ਏ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ।
Light image
ਅਣਗਿਣਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇਕ ਚਮਕਦਾ ਮਲਬੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਗਨੀਸ਼ਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਾਲਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬਾਕੀ ਤਾਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲੋਂ 1.4 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਵਾਮਨ ਤਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਸਿਯੋਪੀਆ ਏ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਸਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, '20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਦਿਨ ਚੰਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕੈਸਿਯੋਪੀਆ ਏ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਭੇਜੀ ਗਈ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਠੀਕ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Punjabi News ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਤੇ ਲਾਈਕ Twitter ਤੇ follow ਕਰੋ।
