(ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ) : ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ (ਆਈਆਰ) ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਇਹ 160 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਘਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ 13 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਹਾਲਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਆਗੂ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਵਾਜਾਈ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਰੇਲ ਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੋਡ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਟਰੈਫਿਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਉਪਯੁਕਤ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲੈ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਉਪਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜੀਵਨਧਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜਿਕ - ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1853 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸੰਨ1853 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਅਪ ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਥਾਣੇ ਤੱਕ (34 ਕਿ॰ਮੀ॰ ਦੀ ਦੂਰੀ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ

ਅਜਿਹੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ, ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਿੱਜੀ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਰਸਥ / ਪਿੱਛੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ, ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾਉਣ, ਸੁੰਦਰਬਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਆਦਿ ਲਈ ਸਟੇਟ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਤੀਰਿਕਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੈਨਈ, ਬੈਂਗਲੂਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਆਧਾਰਿਤ ਮਹੀਨਾ ਰੇਪਿਡ ਟਰਾਂਜਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਕਸ਼, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਯਾਤਰਾ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇਹ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ ਸਾਧਨ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਿਆਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨ

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਥੌੜਾ ਸੁਖਾਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ -ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਫਾਸਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੌਜ਼ਮਰਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਏ। ਇਸ ਰੌਜ਼ਮਰਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਪਿਛਾੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਿਉਂ ? ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲੋਂ ਮੈਟਰੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਜਿਆਦਾ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲ੍ਹ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ੍ਹ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਕਿ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਜਾਂ ਮੈਟਰੋ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਈਏ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਦਲਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।