ਔਰਤਾਂ ਸਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਖੇਤੀ ਸਹਿਯੋਗੀ’ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
Agriculture
ਰਾਜ ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਰੋਤ (ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਸੋਰਸ ਪਰਸਨ) ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ-ਸਾਖੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਤਕ 5,000 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 300 ਦੇ ਲਗਭਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਥੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ।
Agriculture
ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਸੂਬੇ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਥੇ ਕਿਸਾਨ ਵਧੀਆ ਉਪਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਤੀ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸੂਬਿਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸਿਖਣ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਫਸਰ (ਸੰਚਾਰ) ਦਿਨੇਸ਼ ਦੂਬੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਆਮਦਨੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
Agriculture
ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਲੋਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿਚ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਬੇ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਬੰਧਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Agriculture
ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 20 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਸੰਗਰੂਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਐਗਰੀ-ਸਖੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤਾਮਰਕਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ, ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਖਾਦ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Punjabi News ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਤੇ ਲਾਈਕ Twitter ਤੇ follow ਕਰੋ।
