Advertisement

ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ’ਤੇ ਪੀਐਮ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ 

ਏਜੰਸੀ | Edited by : ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ
Published Aug 17, 2019, 5:40 pm IST
Updated Aug 17, 2019, 5:40 pm IST
ਯੁੱਧ ਅਭਿਆਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
Prime minister narendra modi in his independence day speech identified
 Prime minister narendra modi in his independence day speech identified

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਆਬਾਦੀ ਵਿਸਫੋਟ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਠ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਤਰਵਿਆਂ (1960 ਤੋਂ 1970) ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਦੀ ਜੰਗ-ਮੁਹਿੰਮ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਯੁੱਧ ਅਭਿਆਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਕਿ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਪਿਆ।

PopulationPopulation

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਠੰਡਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਚਾਨਕ ਪੁਰਾਣੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਬਾਦੀ' ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੁਣ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜੇ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਣਗੇ।

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੋਚ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਲ ਕੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ 17 ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ 18 ਸਥਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

PopulationPopulation

ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਛੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਛੇ ਆਬਾਦੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਨਾਗਾ ਜਨਗਣਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ।

ਹਰ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਬਾਦੀ ਕਿਸ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਹੰਗਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।  ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਨਾਲ ਹੈ।

PeoplePeople

ਪਰ ਅਗਲੀ ਜਨਗਣਨਾ 2021 ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਣਗੇ। ਅਜੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀ ਘੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਘੜੀਆਂ ਹਰ ਸਕਿੰਟ ਇਹ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 133 ਕਰੋੜ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਆਬਾਦੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ। ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 5000 ਘਣ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਸੀ।

ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲਗਭਗ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਭਗ 1300 ਘਣ ਮੀਟਰ। ਭਾਵੇਂ ਆਬਾਦੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ, ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਰੋੜਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਸਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਸਾਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਰਹੇ ਕਿ ਸਰੋਤ ਕਿੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੱਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਕ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਉਸੀ ਆਬਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਣਗੇ ਜੋ ਤੰਬੂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਛੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਆਬਾਦੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ?

Punjabi News  ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ  Facebook ਤੇ ਲਾਈਕ Twitter  ਤੇ follow ਕਰੋ।

Location: India, Delhi, New Delhi