NCERT ਦੀਆਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੇ ਛੇੜੀ ਚਰਚਾ

NCERT's new textbooks for class 8 spark debate

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਵੀਂ ਐਨਸੀਈਆਰਟੀ ਕਲਾਸ 8 ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਹੁਣ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਕਿਤਾਬ ‘ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੈਕਲਾਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 81,000 ਕੇਸ ਲੰਬਿਤ ਹਨ। ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 62 ਲੱਖ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਕੇਸ ਲੰਬਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲੰਬਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਧੀਨ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 4 ਕਰੋੜ 70 ਲੱਖ ਕੇਸ ਲੰਬਿਤ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ‘ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।’ ਨਵੀਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜ ਇਕ ਜ਼ਾਬਤੇ ਤਹਿਤ ਪਾਬੰਦ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਈ ਸੀ.ਪੀ.ਜੀ.ਆਰ.ਏ.ਐਮ.ਐਸ. ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2017 ਅਤੇ 2021 ਦੌਰਾਨ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਸੰਸਦ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜੱਜ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵੇਰਵੇ

ਨਵੀਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਆਖਰੀ ਉਪਾਅ’ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਵੀਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਨੁਕਤੇ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸਨ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਇਕੋ ਇਕ ਰਸਤੇ’ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੰਡ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਮਿਸ਼ਨ (ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ) ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਡ ਲਗਭਗ ਤੈਅ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਆਖਰੀ ਉਪਾਅ’ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?

ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ‘ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ: ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਬਿਓਂਡ ਭਾਗ 2’ ਹੈ। ਇਹ 1857 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1947 ਤਕ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਕਿਉਂ ਛੱਡਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸਮਝ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ। ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ.ਟੀ. ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ (ਭਾਗ 1) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਜਗਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿਤੀ ਹੈ।