ਈਰਾਨ ’ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ 2 ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ, 65 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਮੌਤ
2300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿਰਾਸਤ ’ਚ ਲਏ
ਦੁਬਈ: ਈਰਾਨ ਦੀ ਖਸਤਾਹਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਰੁਧ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁਧ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫੋਨ ਲਾਈਨਾਂ ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਥਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ’ਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 65 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 2,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ’ਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟੀ.ਵੀ. ਨੇ ਦੇਸ਼ ਉਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਰੀਪੋਰਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿਤਾ ਹੈ।
ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੰਚ ‘ਐਕਸ’ ਉਤੇ ਲਿਖਿਆ, ‘‘ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਤੀ : ‘‘ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਖੇਡ ਨਾ ਖੇਡੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਝ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੇਗਾ।’’
ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਰੇਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ, ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ਉਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਝ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੁਦ ਪਹਿਲਵੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ ਜਾਂ 1979 ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਰਿਆਲ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 14 ਲੱਖ ਰਿਆਲ ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਕਤਾ ਅਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨਪੀੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਰਮਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਚੁਨੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ